Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Bel paese (Piekny kraj)
Włochy to piękny kraj, często odwiedzany przez polskich turystów jak i biznesmenów dlatego warto poznać kulturowe zachowania Włochów, aby je zrozumieć, docenić i odpowiednio kształtować sowje zachowanie i oceny. Przysłowie często cytowane przez mnie na warsztatach międzykulturowych „Będąc w  Rzymie, zachowuj się jak Rzymianin” (When in Rome, do as the Romans do), jest zachętą  explicte do zapoznania się z kulturą biznesową Włochów, gdy współpracujemy czy negocjujemy z nimi.

Rodzina – relacje – ufam temu, kogo znam –  ekspresja – Jestem Włochem – Dolce vita – Włoski design

Włoska kultura – kultura relacji

Jak mówi włoskie przysłowie „Rodzina to najlepsze, co dał Bóg”. Włosi są znani z tego, iż rodzina jest dla nich bardzo ważna i dbają, aby utrzymywać dobre relacje. Do rodziny zalicza się nie tylko rodziców, rodzeństwo i dzieci, a również dalszych kuzynów i krewnych, Zaletą dużej rodziny jest możliwość otrzymania wsparcia od wielu osób. To wzajemne wspieranie może stanowić natomiast dla osób nie należących do rodziny, problem, gdy w sytuacjach służbowych preferuje się osoby, które się zna, a nie te, które posiadają odpowiednie kompetencje. Zjawisko takie nazywa się nepotyzmem, określenie to wywodzi się od  włoskiego słowa nipote, oznaczającego wnuka. W języku włoskim często używane jest słowo raccomandato, które oznacza osobę polecaną. W korporacjach włoskich ważne znaczenia odgrywają również relacje budowane horyzontalnie, określane słowem cordata. Słowo to oznacza grupę wspinaczy w górach  połączonych łańcuchem asekurującym. Wiedząc o znaczeniu relacji w funkcjonowaniu Włochów, pracując  we Włoszech należy poświęcić odpowiednio dużo czasu na zbudowanie dobrych relacji.

Propartnerskie i protransakcyjne kultury biznesowe

Antropolodzy kultury F. Trompenaars i Ch. Hampden-Turner badając  kultury biznesowe, wyróżnili – ze względu na sposób funkcjonowania relacji biznesowych, dwa typy  kultur – kulturę propartnerską i kulturę protransakcyjną. Społeczeństwa należące do kultur propartnerskich preferują robienie interesów z osobami, które znają, dlatego budowanie relacji jest dla członków tych społeczeństw tak ważne. Włochy należą do tej kultury. W przypadku kultury protransakcyjnej,  jej reprezentanci nie przywiązują  tak wielkiego znaczenia do faktu, aby prowadzić biznesy tylko z osobami, które znają, gdyż głównym celem relacji biznesowej jest transakcja. USA czy Holandia należą do kultur transakcyjnych. Polska kultura w tym wymiarze określana jest jako dualna,  Polacy wykazują bowiem zachowania typowe zarówno dla kultury protransakcyjnej  jak i propartnerskiej.

Społeczeństwo kultury propartnerskiej  charakteryzujące się intensywnymi relacjami społecznymi, które należy pielęgnować poprzeć interakcje społeczne. Najlepszą sposobnością jest wspólne jedzenie. Nie przypadkiem kultury propartnerskie takie jak Chiny, Japonia, Francja czy Włochy mają wysoko rozwiniętą  kulturę jedzenia i najlepsze kuchnie na świecie. W przypadku kultur romańskich – Francji i Włoch relacje utrzymuje się poprzez częste rozmowy  i dyskusje. Włosi rozmawiają wszędzie – kierowca prowadzący autokar, potrafi rozmawiać przez telefon przez całą drogę (2 godziny), pasażerowie w pociągu rozmawiają ze sobą bez przerwy lub przez telefon.
Ludzie zatrzymują się na ulicy, aby ze sobą porozmawiać  (takie sceny rzadko  widuję w Polsce).

Afektywny sposób komunikowania się Włochów

Włosi lubią być w kontakcie, również w dosłownym słowa tego znaczeniu. Rozmawiając gestykulują, dotykają rozmówcę, dystans pomiędzy osobami, które stoją i rozmawiają jest zdecydowanie mniejszy niż na przykład w Polsce. Takie zachowania Włochów jak i inne, na przykład mówienie poniesionym głosem oznaczającym zainteresowanie, charakteryzuje zachowanie przedstawicieli kultury afektywnej, w której normą kulturową jest pokazywanie emocji. Polska – z nieznaczną mową ciała oraz niepokazywaniem emocji  należy do kultury umiarkowanie afektywnej. Oznacza to, iż  jesteśmy bardziej emocjonalni w komunikowaniu się niż na przykład  Finowie (należący do kultury neutralnej), ale mnie afektywni niż Włosi.

Warto wiedzieć o tych dwóch wymiarach kulturowych określających sposób komunikowania się czyli o kulturze afektywnej i neutralnej, gdyż brak wiedzy na ten temat, często powoduje nieprawidłową ocenę sytuacji i zachowań osoby reprezentującej inny wymiar kulturowy tzn. patrzenie na jej zachowanie poprzez pryzmat swojej kultury, co  prowadzi do  nieporozumień. I tak na przykład – to, co w kulturze afektywnej jest normą – jak na przykład wchodzenie w zdanie w czasie rozmowy, które  stanowi wyraz zaangażowania rozmówcy w dialog, w kulturze neutralnej może być uznane za  niegrzeczność. Włosi ze swoją dynamiką, ekspresją i zaangażowaniem w rozmowę stanowią doskonałych interlokutorów, warto więc to docenić.
Dla Włochów życie to teatr.

Co to oznacza w biznesie?

W biznesie kultura relacji przejawia się faktem, iż Włosi wolą robić interesy z osobami, które znają lub które zostały  im polecone. W przypadku pracy zespołu,  zaufanie do nowej  osoby budowane jest przez dłuższy czas, gdyż Włosi należą do kultury, w której zaufanie buduje się w oparciu o relację,    w przeciwieństwie do kultury protransakcyjnej np. amerykańskiej, w którym zaufanie do osoby buduje się w oparciu o kompetencje, jakie ona posiada.  Różnice w zachowaniach organizacyjnych  pomiędzy tymi dwoma typami kultur można podsumować zdaniem ”Ufam osobie,  którą znam w kulturze relacji versus ufam osobie, która jest kompetentna w kulturze protransakcyjnej”.

Kultura partykularystyczna

Wspomniani uprzednio badacze kultur F. Trompenaars i Ch. Turner-Humpden  ze względu na stosunek do przestrzegania prawa, reguł i zasad, wyróżnili dwa typy kultur: uniwersalistyczną i partykularystyczną. W tej pierwszej – jej przedstawiciele, gdy mają dylemat czy faworyzować prawo czy relacje przy wyborze zachowania w określonej sytuacji, w swoich działania kierują  się prawem, oraz przestrzeganiem procedur. W kulturach uniwersalistycznych uważa się, iż że prawo i zasady są jednakowe dla wszystkich, i przez wszystkich powinny być przestrzegane. Przedstawiciele kultury partykularystycznej uważają iż prawo ogólnie powinno obowiązywać, ale w ich przypadku (specjalnym) lub ich znajomych może być  zinterpretowane na ich korzyść.

W polskiej kulturze dobrze określa  się taką postawę poprzez  przysłowie „Jak Kali kraść to dobrze, jak Kalemu kraść to niedobrze”.Włosi, przedstawiciele kultury partykularystycznej (podobnie jak Polska)  mają określenie „Fatta la legge, trovato l’inganno” co można przetłumaczyć jako „Prawo ustanawia się po to aby je łamać” lub” w „Każdym prawie znajdzie się luka” ewentualnie „Każde prawo można obejść”.

 

Znak zakazu we Florencji

We Florencji żartuje się mówiąc o jeździe kierowców, iż czerwone światło uważają za „pewną sugestię”. Ja osobiście nie zauważyłam nieprzepisowej jazdy włoskich kierowców, nawet byłam zdziwiona prawidłową odległością zachowaną pomiędzy autami na autostradzie i spokojną jazdą,  Nawet uważam  styl jazdy  Polaków jako bardziej „fantazyjny” (Polska należy również do kultury partykularystycznej).

Partykularyzm w codziennym zachowaniu polega na nieupieraniu się przy jednej prawdzie, czasami – dla dobra relacji – mówieniu białych kłamstw. Przykładem takiej postawy jest bohater filmu  w reżyserii Roberto Benigniego „Życie jest piękne”, (nagrodzonego 3 Oskarami), który aby uchronić swojego syna przed bólem i strachem w czasie pobytu w obozie koncentracyjnym, pokazuje mu życie w obozie jako formę obozu skautowego.

Pewnie nie przypadkowo postać Pinokia, któremu, gdy kłamał  wydłużał mu się nos, została stworzona we Włoszech.

 

 

Kultura indywidualistyczna

Fare bella figura czyli  Pięknie wyglądać

Włosi to wielcy indywidualiści, każde chce podkreślić swoją  indywidualność (na przykład w ubiorze)  oraz wyrazić swoją opinię (długie i zaangażowane dyskusje). Kultura włoska zaliczana jest do kultur indywidualistycznych. Zrozumiemy to, gdy sięgniemy do historii Włoch. Do roku 1861, w którym   utworzono Włochy, istniały miasta-państwa, które po zjednoczeniu chciały nadal zachować swoją odrębność i regionalizm. Każde z 7 państw, tworzących Włochy,  posiadało inne ustawodawstwo, walutę, język oraz zwyczaje, dlatego jednym w przejawów indywidualizmu w skali społeczeństwa Włoch  jest silna identyfikacja lokalna, następnie regionalna.

Włosi lubią swoją regionalną kuchnię, stosują regionalny akcent i pielęgnują tożsamość lokalną.        W badaniu wymiarów kulturowych G. Hofstede, w tym wymiaru – zachowań indywidualistycznych i kolektywistycznych,  Włochy na  skali punktowej od 0  do 100, (przy czym im większa liczba punktów na skali  tym bardziej jest kultura indywidualistyczna a mniej kolektywistyczna),  uzyskały wysoką punktację 76 punktów. (Polska natomiast 60).

Indywidualiści lubiący życie stadne

Jest to dość wyjątkowe zachowanie społeczne, gdyż na ogół kultury określane jako relacyjne  (propartnerskie) (czyli w których zbudowanie i utrzymanie  relacji  społecznych  stanowi o jakości funkcjonowania jednostki), wykazują również zachowania kolektywistyczne. Włochy są jedynym wyjątkiem od tej reguły, czyli jest to kultura indywidualistyczna i jednocześnie wykazuje zachowania kolektywistyczne, co oznacza iż Włosi jako indywidualiści lubią wspólne spędzanie czasu i bycie razem.

 

 

Kultura radości życia  – La dolce vita czyli słodkie życie

Włosi uważają iż, utrzymanie dobrych stosunków wymaga oliwienia. To oliwienie to wspólne jedzenie, dobre wino, muzyka. Nie jest przypadek, że we Włoszech rozkwitły sztuki piękne we takim zakresie – architektura, malarstwo, poezja, teatr i opera. Włosi lubią i potrafią czerpać radość z życia – delektując się posiłkami, doceniając artystów, czyniąc codzienne życie pięknym.

Cannola siciliana

Skarby duchowe i materialne włoskiej kultury w miniaturach

 

 

Kreatywność I innowacyjność Włochów

Badacz kultur narodowych G. Hofstede  stosując kryterium – podejście do nieznanego, nowego i  zmiany –  wyróżnił  dwa rodzaje kultur: kultury otwarte na zamianę, nieznane  i inność (nazywane kulturami o niskim poziomie unikania niepewności) oraz kultury zamknięte na inność i zmianę  (te kultury charakteryzuje wysoki stopień unikania niepewności). Włochy – od początku swojego istnienia jeszcze jako odrębne księstwa prowadziły handel z egzotycznymi krajami, Włosi zawsze funkcjonowali w zróżnicowanym środowisku – wielu regionów, języków i dialektów, dlatego  akceptacja sytuacji niejednoznacznych i nowych oraz inności przychodzi im łatwiej. Współczesne społeczeństwo Włoch charakteryzuje duży poziom tolerancji  oraz otwartość  na inność.

Społeczeństwa wielokulturowe oraz etnicznie zróżnicowane jak np. USA, Wielka Brytania są społeczeństwami o niski poziomie unikania niepewności, natomiast społeczeństwa homogeniczne jak np. Grecja, czy Polska, należą do kultury wysokiego poziomu unikania niepewności.

Włochy należą  do krajów o średnim poziomie unikania niepewności.

Przejawia się to w postawie pragmatyzmu – na przykład  akceptacji wieloznaczności. Przykładem jest stosunek do Garibaldiego, który jest hołubiony, mimo, iż nie jest  kryształowym bohaterem.  Włosi nie są w swoich ocenach „zero- jedynkowi”, akceptują złożoność sytuacji. Być może jest to jeden z czynników przyczyniających się do ich długowieczności – elastyczne podeście do życia, akceptacja zmiany.

Akceptacja zmiany wyraża się również poprzez jej kreowanie. Włosi znani są ze swojej kreatywności i innowacyjności. Sztuka, włoski design i włoska moda są znane i cenione na całym świecie.

Solarne miniauto

 

Autorka – Wioletta Małota

Autorka jest doktorem  nauk ekonomicznych, w zakresie zachowań organizacyjnych.  W swojej pracy konsultanta i Coacha łączy wiedzę i doświadczanie z 3 obszarów: przywództwa, zarządzania międzykulturowego  oraz zachowań społecznych.  Jest konsultantem w zakresie zarządzania w kulturach Anglosaskich, Niemiec, Francji, Włoch, krajów skandynawskich, Ukrainy  oraz Chin i Korei.

Jeśli potrzebujesz wsparcia – szkolenia czy coachingu z zakresu zarządzania międzykulturowego, negocjacji międzykulturowych, skontaktuj się z autorką.

E-mail: wm@crossculturemanagment.com

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz